Działalność gospodarcza
Informacje przydatne dla osób prowadzących lub planujących własną firmę.
1. Jak założyć działalność gospodarczą
Jednoosobową działalność gospodarczą zakładamy w pełni online przez CEIDG (Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej) na stronie biznes.gov.pl. Cała procedura zajmuje kilkanaście minut i jest bezpłatna.
- Zaloguj się Profilem Zaufanym lub e-dowodem na biznes.gov.pl
- Wypełnij wniosek CEIDG-1 (dane osobowe, adres firmy, kody PKD, forma opodatkowania)
- Wybierz datę rozpoczęcia działalności i zgłoś się do ZUS
- Po rejestracji otrzymasz NIP i REGON oraz indywidualny mikrorachunek podatkowy (US) i numer rachunku składkowego ZUS — znajdziesz je na biznes.gov.pl i na zus.pl po zalogowaniu na PUE
Numer mikrorachunku do US generuje się na stronie podatki.gov.pl po wpisaniu NIP. Numer rachunku składkowego ZUS otrzymujesz pocztą lub sprawdzasz w PUE ZUS.
2. Rodzaje działalności gospodarczych
Działalność nierejestrowana — dla bardzo małych dochodów (do 75% płacy minimalnej brutto miesięcznie). Bez wpisu do CEIDG, bez ZUS, bez NIP — tylko PIT.
Jednoosobowa działalność gospodarcza (JDG) — najpopularniejsza forma. Pełna odpowiedzialność majątkiem osobistym, ale prosta księgowość i tania w prowadzeniu.
Spółka z o.o. — odpowiedzialność ograniczona do majątku spółki, ale podwójne opodatkowanie (CIT + dywidenda) i większe koszty obsługi.
Inne spółki — jawna, partnerska, komandytowa, akcyjna, prosta spółka akcyjna — każda ma inne zasady odpowiedzialności, opodatkowania i wymogi formalne.
3. Formy opodatkowania i prowadzenia księgowości
Do wyboru są trzy główne formy opodatkowania:
- Podatek liniowy (19%) — KPiR, bez kwoty wolnej, bez progów
- Skala podatkowa (12% / 32%) — KPiR, kwota wolna 30 000 zł, próg 120 000 zł
- Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych — Ewidencja Przychodów, stawki 2–17% od pierwszej złotówki — bez uwzględniania kosztów i kwoty wolnej
Przy KPiR liczymy dochód (przychód minus koszty) i od niego płacimy podatek — można odliczać wydatki firmowe. Ewidencja Przychodów przy ryczałcie jest prostsza, ale nie pozwala na odliczanie kosztów.
Obowiązkiem przedsiębiorcy jest złożenie rocznej deklaracji podatkowej (do końca kwietnia) oraz comiesięczne wpłacanie zaliczek na podatek (do 20. dnia kolejnego miesiąca). Istnieją też alternatywne formy rozliczeń — np. karta podatkowa (już zamknięta dla nowych firm), kwartalne zaliczki dla małych podatników itp.
4. Składki do ZUS
Ulga na start (pierwsze 6 miesięcy) — płacisz tylko składkę zdrowotną (od ok. 381 zł). Brak składek społecznych.
Preferencyjny (mały) ZUS (kolejne 24 miesiące) — składki społeczne liczone od 30% płacy minimalnej (ok. 440 zł) plus zdrowotna.
Pełny ZUS (po 30 miesiącach) — składki społeczne od 60% przeciętnego wynagrodzenia (ok. 1 770 zł) + Fundusz Pracy + zdrowotna. Łącznie zwykle 2 000–2 700 zł miesięcznie.
Obowiązkiem przedsiębiorcy jest co miesiąc wysłanie odpowiedniego druku ZUS DRA i terminowa wpłata składek na indywidualny rachunek składkowy.
5. Przydatne informacje
- Zakładając działalność nie pierwszego dnia miesiąca, tylko np. 2. dnia, otrzymujesz korzyść — pierwsza pełna składka ZUS jest proporcjonalnie niższa, a okres preferencyjnych składek liczy się od pełnego pierwszego miesiąca po rejestracji.
- Robienie kosztów w KPiR zmniejsza podatek, ale jednocześnie zmniejsza Twoją zdolność kredytową (zarówno prywatną, jak i firmową) — bank patrzy na dochód netto, a nie na obroty.
- Faktury VAT — jeśli przychody przekroczą 200 000 zł rocznie, masz obowiązek rejestracji jako VAT-owiec.
- Wszystkie zmiany w działalności (adres, PKD, forma opodatkowania) zgłaszasz przez CEIDG bezpłatnie.