Inwestycje i oszczędności

Korzyści

• ✓ Jedno z bezpieczniejszych aktywów - przewidywalne zyski
• ✓ Elastyczność - wiele różnych opcji mamy do wyboru
• ✓ Możliwość zakupu obligacji indeksowanych inflacją, czyli o stopie zwrotu przekraczającej wzrost cen produktów - inflację

Zasada działania

Obligacja to odwrotność kredytu. Gdy bierzesz kredyt, bank pożycza Ci pieniądze i Ty płacisz odsetki. Kupując obligację, to TY pożyczasz pieniądze firmie lub Państwu, a oni płacą Ci za to odsetki.

Minusy

• ✗ Niższe potencjalne zyski niż akcje
• ✗ Ryzyko niewypłacalności emitenta
• ✗ Terminowe - wcześniejszy wykup zazwyczaj wiąże się z opłatą

Korzyści

• ✓ Możliwe wysokie zyski
• ✓ Dywersyfikacja - wiele różnych produktów w jednym produkcie
• ✓ Nie wymaga dużej wiedzy inwestycyjnej
• ✓ Elastyczność - bardzo szeroki wybór funduszy, możemy zadecydować w co dokładnie chcemy ulokować pieniądze
• ✓ Pozwalają korzystać z akcji i obligacji w jednym produkcie
• ✓ Zarządzane przez profesjonalistów
• ✓ Fundusze inwestycyjne (zwłaszcza dłużne/obligacyjne) zazwyczaj dobrze sobie radzą w okresie malejących stóp procentowych
• ✓ Dywersyfikacja poza tradycyjne aktywa

Zasada działania

Fundusz inwestycyjny jest jak gotowy koszyk zakupów z hipermarketu. Zamiast samemu sprawdzać daty ważności produktów i porównywać ceny — dostajesz gotowy, przygotowany koszyk. Zarządzający funduszem sprawdził produkty, przygotował koszyk i za tę usługę płacisz mu pewien % od wartości koszyka rocznie. Fundusze mogą być akcyjne, obligacyjne lub mieszane. W razie zmian na rynku zarządzający dokonuje zmian również w składzie danego funduszu.

Minusy

• ✗ Opłaty - za zarządzanie aktywami fundusze pobierają np. 2% rocznie zależnie od rodzaju posiadanych funduszy. W akcyjnych opłaty są wyższe
• ✗ Ryzyko straty części lub całości kapitału
• ✗ Może występować opłata na starcie za zakup funduszu
• ✗ Fundusze inwestycyjne (zwłaszcza dłużne/obligacyjne) zazwyczaj słabo sobie radzą w okresie rosnących stóp procentowych
• ✗ Fundusze inwestycyjne kupowane w bankach bardzo często inwestują w inne fundusze - realnie ponosimy wtedy opłaty z obydwu (podwójna warstwa kosztów). Oczywiście istnieją też fundusze bankowe dobrej jakości, ale to trzeba sobie samodzielnie sprawdzić i zobaczyć co dokładnie znajduje się w środku zanim się je kupi.

Korzyści

• ✓ Możliwe wysokie zyski
• ✓ Bardzo niskie opłaty (np. 0,2% rocznie)
• ✓ Szeroka dywersyfikacja - wiele aktywów w jednym produkcie
• ✓ Prosta zasada działania - kupujesz wszystko co ma w sobie konkretny indeks. Np. WIG (Warszawski Indeks Giełdowy) posiada w sobie listy wielu różnych Polskich spółek i kupując WIG20 kupujemy wtedy w tym produkcie 20 największych Polskich spółek.
• ✓ Elastyczność - bardzo szeroki wybór indeksów, sami możemy zadecydować w co dokładnie chcemy ulokować pieniądze

Zasada działania

ETF (fundusz indeksowy) to też koszyk produktów. Nikt nie wybiera ręcznie spółek z indeksów tylko fundusz kopiuje całą konkretną listę firm. Pozwala to na mniejsze koszty, ponieważ nie ma żadnych zarządzających. Przykładem będzie ETF SP500 czyli fundusz zawierający w sobie 500 największych firm amerykańskich. Kupując otrzymujesz ułamek wszystkich z tych 500 firm.

Minusy

• ✗ Wymaga konta maklerskiego/brokerskiego np. XTB
• ✗ Ryzyko straty częściowej lub całościowej pieniędzy, gdy cały rynek spada to ETF też spada. Warto też uwzględnić problemy branżowe - gdy mamy zakupiony ETF na konkretną branżę np. firmy farmaceutyczne a w tej konkretnej branży coś się zadzieje złego to nasz portfel szybko to odczuje
• ✗ Ryzyko walutowe - większość ETF'ów jest zagraniczna, a kupowanie w innej walucie niż Polski złoty np. w dolarach sprawia, że spadek wartości dolara może pozbawić nas realnego zysku.

Korzyści

• ✓ Możliwe bardzo wysokie zyski. Wysoka zmienność działa w dwie strony, tak jak możliwość straty jest wysoka tak i możliwość wzrostu cen posiadanych przez nas kryptowalut.
• ✓ Przelewy 24/7 - handel natychmiastowy bez przerw i czekania na sesję bankową dnia kolejnego.
• ✓ Natychmiastowy dostęp do naszych środków gdy tylko chcemy wypłacić
• ✓ Anonimowość (choć z każdym rokiem coraz mniejsza z racji na próby regulacji prawnych ze strony rządów)
• ✓ Mnóstwo różnych kryptowalut do wyboru
• ✓ Prężnie rozwijający się segment rynku inwestycyjnego
• ✓ Możliwość stworzenia własnej kryptowaluty
• ✓ Możliwość inwestowania na dźwigniach finansowych (masz 20zł, ale zainwestowałeś np 50zł pożyczając dodatkowe 30zł od giełdy w formie dźwigni - bardzo ryzykowne)
• ✓ Programowalny pieniądz - czyli smart kontrakty. Chcesz już dziś ustawić, żeby za 10 lat twoje środki z kryptowalut zostały wysłane na portfele twoich dzieci na np. 18 urodziny? Da się to zrobić. I wiele więcej.

Zasada działania

Minusy

• ✗ Bardzo wysokie ryzyko utraty wszystkich pieniędzy. Większość ludzi, którzy się na tym nie znają prawdopodobnie straci sporo pieniędzy. Jeżeli próbujemy z krypto to małymi kwotami próbować, uczyć się i pod żadnym pozorem nie "wrzucać" na start znacznej części życiowych oszczędności.
• ✗ Nie kwalifikuje się do IKE/IKZE
• ✗ Wiele oszustw. Większość ludzi proponujących inwestowanie w kryptowaluty to jakieś mikro lewe firmy próbujące naciągnąć na inwestycje w nieistniejące aktywa. Jeśli wpłacimy za czyjąś namową pieniądze lub komuś pokażemy nasz klucz prywatny do portfela to bardzo możliwe że więcej nie zobaczymy naszych pieniędzy (klucz prywatny pełni rolę taką jak login i hasło do konta bankowego)
• ✗ Skomplikowana struktura działania, każda kryptowaluta różni się od pozostałych strukturą działania, zastosowaniem i wartością
• ✗ Wiele pułapek - zwłaszcza przy mniejszych kryptowalutach. Przykładowo wykres dobrze wyglądający i rosnący, który tak naprawdę zaraz poleci na łeb na szyję w dół. Wykresy kryptowalut w przeciwieństwie do wykresów akcji czy funduszy inwestycyjnych są znacznie trudniejsze w próbach oszacowania tego jak możliwe, że się zachowają w przyszłości.
• ✗ Banki (choć nie wszystkie) nie lubią kryptowalut - mogą z racji na wpłatę pieniędzy na giełdę kryptowalut zablokować twoje konto bankowe.

Korzyści

• ✓ Możliwe wysokie zyski
• ✓ Możliwość zarabiania na wzrostach i spadkach
• ✓ Wysoka dźwignia finansowa przy niskim kapitale
• ✓ Elastyczne strategie inwestycyjne
• ✓ Przydatny produkt dla doświadczonych inwestorów
• ✓ Znane maksymalne straty - jeśli nawet rynek pójdzie inaczej niż oczekiwaliśmy to nie stracimy więcej niż to za ile kupiliśmy daną opcję
• ✓ Możliwość zabezpieczania posiadanych akcji opcjami na spadek ich wartości tak, aby w razie gdybyśmy się mylili mogli sprzedać za pomocą opcji akcje po wyższej cenie niż faktycznie posiadane akcje i zniwelować w ten sposób występujące straty.

Zasada działania

Opcja to umowa dająca Ci prawo (ale nie obowiązek) kupna lub sprzedaży aktywa po ustalonej cenie w określonym czasie. Przykład: Akcje firmy X kosztują 100zł, my kupujemy opcję za 10zł na zakup w przyszłości akcji firmy X za cenę dzisiejszą 100zł i to jest opcja, która ma ważność np. 1 rok. Po roku przed upływem terminu ważności chcemy użyć tej opcji i wtedy jeśli cena akcji jest np. 130zł to kupujemy taką akcję za cenę zagwarantowaną wcześniej 100zł i zyskaliśmy na tym (odejmując koszt kupna opcji) 20zł zysku, podczas gdybyśmy kupili zamiast opcji tę akcję to zyskalibyśmy 30zł. W przypadku spadku wartości akcji firmy X do np. 70zł za akcję nasza opcja stałaby się bezwartościowa i pozwolilibyśmy jej wygasnąć bez używania jej, a my straciliśmy wtedy tylko włożone 10zł zamiast 30zł, które stracilibyśmy kupując akcje firmy X.

Minusy

• ✗ Bardzo skomplikowany instrument — wymaga dużej wiedzy
• ✗ Możliwość utraty 100% zainwestowanego kapitału
• ✗ Opcje wygasają — ograniczony czas na realizację
• ✗ Wymagane konto maklerskie/brokerskie
• ✗ Nie każdy broker posiada w swojej ofercie opcje

Korzyści

• ✓ Możliwe bardzo wysokie zyski
• ✓ Możliwość zarabiania na wzrostach i spadkach
• ✓ Dźwignia finansowa — kontrolujesz więcej niż wpłacasz
• ✓ Szeroki wybór rynków (akcje, indeksy, waluty, surowce)
• ✓ Brak konieczności posiadania aktywa bazowego
• ✓ Możliwość wykorzystania konkretnej krótkoterminowej sytuacji geopolitycznej np. wybory w USA/wybuch wojny itd.

Zasada działania

CFD - czyli kontrakty na różnice kursowe to nie aktywo tylko forma zakładu z danym brokerem na to że dany instrument wzrośnie lub spadnie. Jeśli mamy rację to zarobimy na tym a jeśli nie to stracimy. Wykorzystywana jest dźwignia, aby zwiększać zmienność - dźwignia 1:5 oznacza że inwestujesz 1000zł ale realnie kupujesz produkty za 5000zł i jeśli wzrosną lub spadną 10% to od tej wyższej kwoty - dochodzą do tego opłaty za otwarcie/zamknięcie i trzymanie otwartej pozycji, oraz temat rolowania kontraktów. Ważne: To ciekawy i niebezpieczny produkt, który daje wiele możliwości profesjonalistom, a dla początkujących niczym się nie różni od hazardu. Matematyczna zasada działania jak w kasynie sprawia, że nawet jak dużo na tym zyskasz to reinwestując raz za razem długoterminowo za którymś podejściem przy kolejnym "zakładzie" możliwe że stracisz wszystko co zyskałeś wcześniej. Im więcej prób tym mniejszy % ludzi zostaje z zyskami - efekt sita. Zdecydowanie odradzane początkującym inwestorom, produkt dla doświadczonych inwestorów rozumiejących zasadę działania zarówno CFD jak i aktywa na podstawie którego zakład otwierają.

Minusy

• ✗ Ekstremalnie wysokie ryzyko - często spotykane zapisy np "84% inwestorów u tego brokera traci pieniądze na produktach CFD"
• ✗ Dźwignia pomnażą straty, nie tylko zyski
• ✗ Koszty utrzymania pozycji (swap overnight)
• ✗ Brak realnego posiadania aktywa
• ✗ Możliwość szybkiej utraty 100% zainwestowanych pieniędzy
• ✗ Skomplikowana struktura produktu i struktura kosztowa
• ✗ Polscy inwestorzy regularnie w każdym roku odnotowują straty na kontraktach CFD w wysokości setek milionów złotych
• ✗ Wysoka zmienność aktywów w czasie
• ✗ Poziom marginesu (margin level) - gdy wartość naszych środków spadnie do określonego poziomu np. 20% naszych pieniędzy to z miejsca zostaje pozycja zamknięta a środki wyzerowane

Korzyści

• ✓ Dywersyfikacja portfela poza akcje i obligacje
• ✓ Możliwe wysokie zyski w konkretnym okresie wzrostowym
• ✓ Wartość tych aktywów może rosnąć i maleć ale nie spadają one do zera
• ✓ Fizyczne aktywa o realnej wartości, które możemy mieć w ręku i posiadają wartość od setek lat

Zasada działania

Surowce to produkty fizyczne takie jak złoto, srebro, ropa naftowa, gaz ziemny, miedź, pszenica itp. Można w nie inwestować poprzez zakup fizyczny np. sztabek złota/srebra, akcje firm produkujących, przez fundusze inwestycyjne i ETF kupujące złoto oraz kontrakty terminowe. Ceny surowców zależą od np. podaży, popytu, geopolityki i pogody.

Minusy

• ✗ Zmienność cen zależna od czynników globalnych i polityki na świecie. Wybuch wojny, wpis na twitterze jakiegoś polityka, lub zjawiska takie jak tornado potrafią wpłynąć na wartość naszej inwestycji. W dużej mierze nie mamy na to żadnego wpływu.
• ✗ Przechowywanie w domu np. fizycznego złota to koszt (np. sejf) i ryzyko rabunku lub napadu.
• ✗ Fizyczne kupowanie i sprzedawanie wiąże się ze spreadami, czyli opłatami.

Korzyści

• ✓ Elastyczność - bardzo szeroki wybór produktów, pozwalający na prawie wszystko
• ✓ Dywersyfikacja poza tradycyjne aktywa
• ✓ Możliwość fizycznego posiadania (waluty, nieruchomości)
• ✓ Możliwość korzystania z innych zasad rynku np. syntetyczne akcje pozwalające na ekspozycję na zmiany cen 24/7 zamiast tradycyjnych akcji działających w godzinach otwarcia giełdy
• ✓ Możliwość przejmowania ryzyka z podmiotu X do podmiotu Y

Zasada działania

Pozostałymi produktami, których nie wymieniłem wcześniej są raczej wszystkim znane nieruchomości (sprzedaż lub wynajem), rynek walutowy (zwany jako Forex) gdzie inwestorzy wymieniają np. 100 000zł na euro, a następnie liczą na to, że euro będzie warte więcej po pewnym czasie i wymienią sobie na złotówki z powrotem z zyskiem. Warto zaznaczyć, że Polacy regularnie co roku odnotowują straty na rynku Forex. Dochodzą do tego różnego rodzaju produkty syntetyczne i pochodne, których znajomość dla "zwykłego śmiertelnika" jest całkowicie niepotrzebna. (Np. Występujące w filmie "Big Short" Amerykańskie syntetyczne pakiety długów hipotecznych (CDO) oparte o ratingi AAA-D z dołączanymi ubezpieczeniami (CDS), które wywołały efekt domina i odgrywały główną rolę w kryzysie finansowym w latach 2007-2009. Syntetyczne akcje będące kryptowalutami udającymi akcje by handlować akcjami 24/7. Do tego dochodzą kontrakty Futures, Forward, Swapy np. IRS i syntetyczne produkty ETF)

Minusy

• ✗ Często wymagają dużego kapitału początkowego
• ✗ Niska płynność (nieruchomości)
• ✗ Ryzyko walutowe i geopolityczne
• ✗ Często wymagające specjalistycznej wiedzy
• ✗ Skomplikowane struktury produktów syntetycznych i pochodnych
• ✗ Mogą wpływać negatywnie na cały rynek i życie zwykłych ludzi np. szeroka popularność kupowania nieruchomości pod wynajem prowadzi do ogólnego wzrostu cen mieszkań, albo pakiety oparte o długi hipoteczne, które znacząco przyczyniły się do kryzysu finansowego w latach 2007-2009.