ZUS — System Emerytalny w Polsce
Jak naprawdę działa system emerytalny i dlaczego warto zadbać o swoją przyszłość samemu
Stosunek pracujących do emerytów — bomba demograficzna
W 1995 roku na jednego emeryta przypadało aż 6 osób pracujących, które odprowadzały składki do ZUS. Dziś to już tylko 3,2 osoby, a prognozy demograficzne mówią, że w 2050 roku będzie to zaledwie 1,5 osoby na jednego emeryta.
Oznacza to, że system emerytalny w obecnej formie jest nie do utrzymania — coraz mniej osób pracujących będzie musiało finansować coraz więcej emerytów.
Jak działa ZUS? — System repartycyjny
System repartycyjny — co to znaczy?
ZUS działa w systemie repartycyjnym. Oznacza to, że składki, które Ty wpłacasz co miesiąc ze swojego wynagrodzenia, NIE są odkładane na Twoje indywidualne konto i tam pomnażane. Zamiast tego, Twoje składki są natychmiast wypłacane obecnym emerytom jako ich emerytury.
Gdy logujesz się na swoje konto w ZUS i widzisz, że masz "odłożone" np. 500 000 zł — to NIE znaczy, że te pieniądze gdzieś fizycznie leżą i czekają na Ciebie. To jest jedynie zapis księgowy — wysokość zobowiązania ZUS (a więc Państwa) wobec Ciebie. Te pieniądze zostały już dawno wydane na emerytury obecnych emerytów.
Jak to wygląda w praktyce?
Pracujesz i co miesiąc z Twojego wynagrodzenia brutto odprowadzana jest składka emerytalna (19,52% podstawy wymiaru — połowę płaci pracodawca, połowę Ty)
Te pieniądze nie trafiają na żadne konto oszczędnościowe — są natychmiast wypłacane obecnym emerytom
Na Twoim koncie w ZUS pojawia się jedynie zapis, ile składek wpłaciłeś — to jest Twoje "wirtualne saldo"
Gdy przejdziesz na emeryturę, Twoja emerytura będzie finansowana ze składek osób wtedy pracujących — nie z Twoich "oszczędności"
Co się stało z OFE?
OFE (Otwarte Fundusze Emerytalne) zostały wprowadzone w 1999 roku jako II filar systemu emerytalnego. Miały działać na zasadzie kapitałowej — Twoje składki miały być inwestowane na rynku kapitałowym i realnie pomnażane. Część składki emerytalnej (7,3%) trafiała do OFE zamiast do ZUS.
Jednak w 2014 roku rząd przeniósł 51,5% aktywów OFE (obligacje skarbowe) z powrotem do ZUS, a w praktyce te środki zostały "zjedzone" przez system repartycyjny. Część aktywów w akcjach została przeniesiona na specjalne subkonta w ZUS. W efekcie pieniądze, które miały być realnie inwestowane i stanowić Twoją prywatną emeryturę, wróciły do systemu "wirtualnych zapisów".
OFE pokazało, że nawet gdy Państwo tworzy system mający chronić Twoją emeryturę, może w każdej chwili zmienić zasady gry.
Obecna struktura składki emerytalnej
I Filar — ZUS (konto)
12,22% podstawy wymiaru
System repartycyjny — Twoje składki trafiają do obecnych emerytów
II Filar — ZUS (subkonto)
7,3% podstawy wymiaru
Również system repartycyjny — waloryzacja wg wzrostu PKB, nie realne inwestowanie
Łącznie składka emerytalna wynosi 19,52% podstawy wymiaru. Całość działa w systemie repartycyjnym — żadna część Twoich składek nie jest realnie inwestowana na rynkach finansowych.
Zagrożenia dla systemu
Starzenie się społeczeństwa
Polacy żyją coraz dłużej, a rodzi się coraz mniej dzieci. Oznacza to, że liczba emerytów rośnie, a liczba pracujących maleje.
Emigracja
Miliony młodych Polaków wyjechały za granicę, odprowadzając tam składki zamiast do polskiego ZUS.
Niski wiek emerytalny
Polska ma jeden z najniższych wieków emerytalnych w Europie (60 lat kobiety, 65 lat mężczyźni), co oznacza dłuższy okres pobierania emerytury i krótszy okres odprowadzania składek.
Stopa zastąpienia
Prognozowana stopa zastąpienia (stosunek emerytury do ostatniego wynagrodzenia) spadnie z obecnych ~50% do nawet 25-30% w przyszłości. Oznacza to, że emerytury w przyszłości mogą posiadać nawet o połowę mniej siły nabywczej w stosunku do tych dzisiejszych.
Państwo może zadba o Twoją przyszłość, ale co jeśli tego nie zrobi?
Każdy z nas powinien być w stanie samemu zadbać o swoją przyszłość.
Pomogę Ci opracować plan, jak to osiągnąć
Umów bezpłatną konsultacjęRynek regularnie się zmienia i część treści może od momentu ich opublikowania przeze mnie ulec zmianie. Proszę mieć świadomość, że pomimo moich starań, aby przekazywane informacje były jak najbardziej rzetelne, mogą zdarzyć się sytuacje, że dany wpis będzie już nieaktualny.